Во студијата со наслов „Your Brain on ChatGPT: Accumulation of Cognitive Debt when Using an AI Assistant for Essay Writing Task“, истражувачкиот тим ја следел мозочната активност на 54 студенти во период од четири месеци, додека тие извршувале задачи за пишување есеи. Учесниците биле поделени во три групи: една пишувала есеи користејќи ChatGPT, втората користела класичен интернет-пребарувач (како Google), а третата работела без каква било дигитална алатка.
Со користење високопрецизни EEG-уреди, научниците ја мереле мозочната активност во различни региони на мозокот додека студентите работеле. Резултатите покажале дека оние кои се потпирале исклучиво на AI за генерирање текст имале значително пониско ниво на неврална поврзаност и ангажираност на мозокот отколку студентите кои работеле без такви алатки.
Според резултатите, мозокот на корисниците на AI алатки покажал најслаби резултати во EEG-мерењата, со пад на мозочната поврзаност во алфа и бета фреквенциите, кои се поврзани со креативното размислување и меморијата. Студијата наведува дека кај оваа група падот бил толку изразен што тие мрежи биле помалку активни отколку кај останатите учесници.
Уште подраматичен показател се однесува на помнењето: дури 83,3% од испитаниците кои користеле ChatGPT не биле во состојба да наведат ниту една реченица што самите ја напишале само неколку минути по завршувањето на есејот. Спротивно на тоа, учесниците кои пишувале без помош на AI се потсетиле на голем дел од сопствените реченици.
Извор: Unsplash
Траење на ефектите и појавата на „когнитивен долг“
Студијата вклучувала и експериментална замена: учесниците кои дотогаш користеле AI морале во завршната фаза да пишуваат без него, а оние кои работеле без алатки за првпат добиле AI поддршка. Иако можело да се очекува дека перформансите ќе бидат слични, резултатите покажале дека оние кои претходно користеле AI останале помалку ангажирани и продолжиле да покажуваат послаба неврална активност, дури и кога се вратиле на пишување без технологија.
Истражувачите овој феномен го нарекле „когнитивен долг“ идеја дека долготрајното потпирање на автоматизирани алатки може да создаде навика на намален ментален ангажман, која може да опстојува и кога алатката ќе се отстрани.
Што значат овие наоди во поширок контекст?
Важно е да се напомене дека студијата е pre-print, што значи дека сè уште не поминала низ целосен процес на научна рецензија, и дека примерокот од само 54 лица и фокусот на пишување есеи се само први чекори во разбирањето на комплексниот однос меѓу луѓето и AI алатките.
Сепак, резултатите отвораат прашања за тоа како генеративните алатки влијаат врз креативноста, критичкото размислување, меморијата и подлабокото учење. Додека некои експерти предупредуваат на ризик од намален мозочен ангажман и „ментална пасивност“, други истакнуваат дека користењето AI не е проблем само по себе, туку начинот на кој се користи односно дека AI треба да поддржува, а не да го заменува активното размислување.
Без оглед на конечните одговори што науката допрва треба да ги даде, јасно е дека прашањата за улогата на вештачката интелигенција во образованието и секојдневниот живот ќе останат во фокусот: дали AI ги проширува нашите можности за учење и работа или постои ризик таа моќ да дојде по цена на помал ментален ангажман? Одговорот можеби лежи во балансот меѓу користењето алатки и развивањето на сопствените способности за размислување.
Извор: odrzime.rs
